رجب پنجاه ونه روز حساب كنيد وفردا را روزه بگيريد . « 1 » واين نيز ضعيف است وروايتي كه در آن وارد شده شاذّ است وضعيف است . نهم : اعتبار عدد است ومشهور در معناى آن اين است كه شعبان را هميشه بيست ونه حساب كنيم ورمضان را سى ، وابن بابويه به اين قائل شده به سبب روايات بسيارى كه به اين مضمون وارد شده « 2 » . واين قول نيز در نهايت ضعف است واخبارى كه در آن وارد شده شاذّ است وظاهر آنها مخالف حسّ وعقل وعرف وعادت وقرآن واخبار صحيحهء متواتره است ، بلكه مخالف اجماع اماميّه است . واز اينجا معلوم مىشود ضعف اعتبار جدول كه موافق حساب أهل تقويم است كه هميشه ماه را بايد يكى تمام ويكى ناقص حساب كرد . ولازم آن مىافتد كه شعبان هميشه ناقص باشد خواه اوّل سال را از محرّم بگيريم وخواه از رمضان . وبعضي از علماى ما نقل خلافي در اين كرده‌اند . واين ضعيف‌تر است از خلاف اوّل . فايده : پيش از اين بيان كرديم كه روزهء يوم الشكّ سنّت است ، پس اگر افطار كند آن روز را باكى نيست ، ولكن هرگاه هلال شوّال در شب بيست ونهم ديده شود بايد قضاى اين روز را بكند وهمچنين هرگاه به بيّنه ثابت شود كه شب سىام شعبان رؤيت حاصل شده ، وهرگاه ثابت نشود رؤيت هلال در آخر شعبان واجب است كه شعبان را سى روز دانيم . ومحقّق « 3 » وديگران ذكر كرده‌اند كه هر ما هي كه هلال أو مشتبه شد حكم آن اين است كه بايد ماه پيش را سى روز محسوب دانست وخلافي در اين نقل نكرده . بلى خلاف كرده‌اند كه هرگاه مانع فروگيرد تمام ماههاى سال را كه رؤيت ممكن نشود وأكثر أصحاب بر اينند كه بايد همه ماهها را سى روز حساب كرد ، وبعضي گفته‌اند كه بايد ملاحظهء نقصان ماه را هم كرد ؛ چون عادة الله جارى شده به اينكه بسيارى از ماهها در عرض سال كم يك مىشود واينكه در هر سالى شش روز كم مىشود . وظاهر اين است كه مراد صاحب اين قول اين است كه مختار است در اينكه نقصان را در هر ما هي كه خواهد قرار دهد ، نه به اين معنا كه شش روز را در يكى از ماهها كم قرار دهد بلكه در هر ما هي يك روز را كم كند و

--> ( 1 ) . مختلف الشيعة ، ج 3 ، ص 364 ، المسألة 92 . ( 2 ) . الفقيه ، ج 2 ، ص 171 ، ذيل الحديث 2046 . ( 3 ) . شرائع الإسلام ، ج 1 ، ص 181 .